Ana sayfa Finans Piyasa Nedir?

Piyasa Nedir?

28
0

Piyasa Nedir?

Pazar denildiği zaman insanın aklında birçok tanım belirebiliyor. Özellikle de piyasa söz konusu olduğu zaman direkt olarak akla; günlük yaşantımızda kullandığımız pazarlar geliyor. Halbuki böyle değil, günlük yaşantımızdan biraz daha çıktığımı zaman pazarın farklı anlamları olduğunu kolaylıkla görebiliyoruz. Söz konusu ekonomi olduğu zaman ise pazar çok farklı anlamlara gelir ve bunu anlamak aslında çok da zor bir süreç değildir. 

Piyasa, aslında alıcı ve satıcıların bir araya getirildiği bir alandır. Bu alanda çalışmak herkesin harcı olmasa bile piyasa canlı bir alandır. Canlı olması sayesinde insanlar ekonomiden yana sürekli olarak yatırım yapmak isterler. Piyasa, alıcı ve aynı zamanda satıcıları bir araya getiren bir alandır. Onların sadece bir şeyler alıp satmasını amaçlayan değiş; bilgi alış-verişi açısından da fayda sağlayan bir alandır. Bu alan sayesinde insanlar ticarete girme hevesinde bulunurlar. Bu konuya örnek olarak petrol ürünlerini ve petrol piyasasını verebiliriz. İnsanlar petrol üzerinden ticaret unsurunu gerçekleştirilir. Bunlar ise modern iletişim araçları sayesinde oluşur. Gerek mail gerek ise de telefon yolu ile anlaşma yoluna gidilir.

Rekabet Açısından Piyasa Çeşitleri

1. Tam Rekabet: Rekabet açısından piyasa çeşitlerinde en belirgin olan ve herkesin gözler önüne serdiği piyasa, tam rekabet piyasası olarak bilinmektedir. Alıcı ve satıcılar bu piyasaya direkt olarak girebilmektedir. Alıcı ve satıcıların serbest bir şekilde girdiği, aynı malların alınıp satıldığı bir alan anlamına gelmektedir. 

Tam rekabetin sağladığı koşullar şunlardır:

Piyasa içerisinde çok sayıda alıcı ve satıcı bulunmaktadır. Bu bağlamda ise; bireysel olarak pazara giren kişilerin, piyasadaki fiyatları etkilemesi mümkün olmayacaktır.

Malların kalite bakımından aynı olduğunu görmek mümkündür. Gerek buğday ve şeker gerek ise de petrol gibi ürünlerin kalitesi aynıdır. 

Piyasaya girişin ve çıkışın serbest olması nedeniyle, üretim faktörleri serbest bir şekilde hareket edebilir. Hiçbir mesleki örgüt ya da sendika bu durumu engelleyememektedir.

Herkesin bağımsız bir şekilde hareket etmesi, aslında piyasanın temel gereksinimidir. Bu sayede piyasada hiç kimsenin özel bir yeri bulunmamaktadır.

2. Eksik Rekabet

Tam rekabet piyasasından yukarıda söz ettik. Aslına bakılırsa bu durumda eksik rekabet, tam rekabetin tam tersi durumunda ortaya çıkacaktır. Tam rekabet piyasasının bir koşulunun ya da birkaç koşulunun karşılanmadığı süreçte, eksik rekabet piyasası ortaya çıkmaktadır. Tam rekabet piyasası için bazı koşullar karşılanmaz, bu durumda rekabet piyasasında bazı aksamalar oluşur, bu da eksik rekabeti devamında getirir.

Bu piyasada hem alıcılar hem de satıcılar açısından iki grup meydana gelir.

Satıcılar Açısından

2.1. Monopol piyasa

2.2. Oligopol piyasa

-Düopol piyasası

-Tripol piyasasıMonopolcü rekabet piyasası

Alıcılar Açısından

1.Monopsan piyasası

2.Oligopson piyasası

-Düopson piyasası

-Triopson piyasası

Satıcılar Açısından Eksik Rekabet Piyasaları

2.1. Monopol Piyasası

Monopolcü piyasa denilen çok alıcının bulunduğu piyasalar haline gelecektir. Tek satıcı bulunduğu gibi çok alıcı bulunmaktadır. Tek alıcı, ürünün fiyatını belirler ve satıcılarda bunu karşılamak durumunda yani satın almak durumunda kalır. Aslında tamamen bir rekabet içerisinde oluşan piyasa olacaktır. Piyasaya yeni alıcıların girmesi ise ortamı kızıştıracaktır. Tabi bazı etkili engelleri de devamında getirmesi mümkün olacaktır. Bunlar kimi zaman ekonomik olabildiği gibi kimi zaman teknolojik de olabilir. Bunlardan en belirgini ise; demir yolları şeklinde nitelenir. Çünkü demir yolları sadece devlete bağlı olarak çalışabilir. 

2.2. Oligopol Piyasası

Satıcıların az alıcıların ise fazla bulunduğu piyasa türlerinden bir diğeri ise; oligopol piyasası olacaktır. Piyasaya giriş mutlaka kısıtlanmaktadır ve firmalar hem farklılaştırılmış hem de homojen ürünler satmaktadır. Az sayıda büyük firma bulunduğu için, firmalar birbirleriyle anlaşma içerisindedirler. Firmaların satış ve üretim konusunda alacağı kimi kararlar, diğerlerini de etkileyecektir. Otomobil, şeker veya çimento gibi piyasalar, bunlardan birisi haline gelmiştir.

Oligopol piyasası bu aşamada 2 alt dala daha ayrılmaktadır.

Düopol Piyasası: Bu piyasada sade 2 satıcı bulunur. Bir ilde ulaşım sağlayan sadece 2 firmanın olduğunu düşünün. Bunlardan birini tercih etmek zorunda kalacaksınız. Bu da düopol piyasası olarak adlandırılır.

Tripol Piyasası: Düopol piyasası ise sadece 3 satıcının bulunduğu piyasa türüdür. Yani 2 satıcının olduğu piyasada bir kişi daha eklenirse tripol piyasası meydana gelecektir.

2.3. Monopolcü Rekabet Piyasası

Hazır giyim piyasasını düşündüğümüz zaman, aslında tam da monopolcü piyasa meydana çıkacaktır. Farklılaştırılmış bir ürünün birçok satıcı tarafından satıldığı ve birçok alıcı tarafından alındığı piyasa türü olacaktır. Firmalar aynı sınıf ürünü farklılaştırılmış fiyatlar dahilinde satışa çıkaracaktır.

Alıcılar Yönünden Eksik Rekabet Piyasaları

1. Monopson Piyasası: Burada ise tek bir alıcı bulunur. Alıcılar açısından kısıtlanabilir bir piyasadır. Bu durumda devlet alıcı konumunda olacaktır. Mesela haşhaş kapsülü sadece devlet tarafından satın alınır.

2. Oligopson Piyasası: Engellenen bir başka piyasa türüdür. Az sayıda alıcı bulunmaktadır. Kamu kurulu ile aynı zamanda devletin de izin verdiği tek bir alıcı ile birlikte sistem sürüp gitmektedir. Bu piyasada 2 türe ayrılır.

Düopson Piyasası: Bu piyasada ise 2 alıcı ve çok sayıda satıcı bulunmaktadır. Örneğin çiftçilerin ürettiği ürünler, pazarlayanlar ve toptan olanlar olarak ayrılmaktadır. Bu durumda düopson piyasası ortaya çıkar. 

Triopson Piyasası: Düopson piyasasından ayrılan tek özelliği 3 alıcının bulunmasıdır. 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here